De deksel op de ketel

Wie Qigong beoefent, richt de aandacht meestal op het lichaam en op wat er aan Qi te voelen is: warmte in de handen, tintelingen, een stroming die op gang komt. Over emoties wordt veel minder gesproken. Toch zijn lichaam en geest (Mind) één. Werk je aan je lichaam, dan werk je ook aan je Mind, of je dat nu merkt of niet.

Je kunt helemaal opgaan in de oefening. Er komen momenten waarop de Mind stil wordt en je je diep vredig voelt. Dat is één van de mooiste dingen die de beoefening je kan geven. Alleen gebeurt er onder die stilte vaak meer.

Wat er loskomt

Waar de oefening een blokkade raakt en losmaakt, zit vaak een opgeslagen emotie. Iets wat ooit te groot was om te dragen, heeft zich afgesplitst en de Qi op die plek vastgezet. Komt die Qi weer in beweging, dan komt ook het gevoel vrij, en dat wil doorvoeld worden.

Juist dat wordt vaak over het hoofd gezien. In de vertaalde teksten van Páng Míng (庞明) staat wel dat er tijdens stille beoefening sterke emoties naar boven kunnen komen, soms met onwillekeurig lachen of huilen. De instructie is om ze niet aan te moedigen en niet te ontmoedigen, en er als een spiegel bij aanwezig te zijn. Toch ligt de nadruk in de Chinese traditie vooral op regulatie: emoties stabiel houden en niet laten ontsporen. Het bewust doorvoelen van wat er loskomt, krijgt veel minder aandacht.

De deksel op de ketel

Dan kan de stilte die je in de oefening vindt, als deksel gaan werken. Een ketel op het vuur raakt niet leeg doordat je er een deksel op legt. De warmte blijft, de druk loopt op en vroeg of laat gaat de deksel rammelen. Je voelt je rustig, terwijl er onder die rust iets ligt wat nog gevoeld wil worden.

De psycholoog John Welwood noemde dit spiritual bypassing: spirituele inzichten en praktijken gebruiken om onopgeloste emoties te omzeilen. Ik heb mezelf er ook wel eens op betrapt, en ik vermoed dat iedereen die dit pad loopt het ergens tegenkomt.

Thuisbrengen

De Amerikaanse filosoof Ken Wilber onderscheidt twee bewegingen in een mensenleven: waking up en cleaning up. Ontwaken is het herkennen van wat je werkelijk bent, voorbij het verhaal en de persoon. Opschonen, of zoals ik het liever noem, thuisbrengen, is het weer verwelkomen van alles wat in de loop van een leven is afgesplitst.

In Zhineng Qigong komen Jīng (精), Qì (气) en Shén (神) weer samen: lichaam (essentie), energie (Qi) en geest (Bewustzijn). De beoefening maakt het systeem sterk en doorlaatbaar genoeg om werkelijk te kunnen voelen. En het voelen brengt thuis wat op eigen houtje was gaan rondzwerven.

Dat thuisbrengen hoeft niet groot te zijn. Je kunt een hele dag rondlopen met een rotgevoel en er de hele dag last van hebben. Je kunt dat rotgevoel ook helemaal toelaten, zonder er iets aan te willen veranderen. Kijk ernaar, blijf erbij, doorvoel het. Dat hoeft soms maar een paar seconden te duren, en de rest van de dag voelt een stuk lichter.

Na de oefening

Als het na het oefenen heel stil in je is, kun je even nagaan hoe die stilte voelt. Ze kan aanvoelen als vrede, maar net zo goed als een afgestompt niet-voelen dat als een deksel op een andere emotie ligt. Kijk je daar wat langer naar, dan ontdek je er soms een stuk verdriet onder. Ook dat mag er dan helemaal zijn, zolang als het duurt.

In mijn boek Wanneer de oefening verdwijnt beschrijf ik uitgebreider hoe Qigong beide bewegingen draagt, het ontwaken en het thuisbrengen. Over het doorvoelen van afgesplitste delen gaat hoofdstuk 3. In hoofdstuk 22 vind je een eenvoudige oefening om het zelf te proberen.